Lidia Czukowska
ZEJŚCIE POD WODĘ
(Spusk pod wodu)
Przełożył z rosyjskiego i posłowiem opatrzył Henryk Chłystowski
wydanie I, oprawa miękka, 174 s..
Niewielka powieść, która mieści w sobie bezmiar tragicznych doświadczeń. A w dodatku historia podana pięknie, chciałoby się rzec, delikatnie. Nic tu nie jest opisane wprost, koszmar rzeczywistości wyłania się stopniowo, z drobnych, na pozór błahych epizodów, aluzji, przemilczeń, subtelnych obserwacji psychologicznych.
Rzecz dzieje się w sanatorium dla pisarzy pod Moskwą w lutym i marcu 1949 roku i ma konfesyjną formę dziennika prowadzonego przez bohaterkę – tłumaczkę i redaktorkę – która w owym miejscu szuka odosobnienia i spokoju. A jednak sanatoryjny spokój okazuje się iluzoryczny. Bohaterka nieustannie powraca do koszmaru roku 1937, kiedy to aresztowano jej męża; w snach, we wspomnieniach, w swojej twórczości. W kraju rozpętana zostaje ogromna kampania antysemicka, zaczynają się także tzw. powtórne aresztowania. Na ciche, zdawałoby się, życie sanatorium, wydarzenia te mają bezpośredni wpływ. Przed opresyjną rzeczywistością bohaterka ucieka w literaturę, w obcowanie z przyrodą, której sentymentalne opisy stanowią kontrapunkt dla ukrytego między wierszami koszmaru codzienności.
Powieść Lidii Czukowskiej, pisana w latach 19491957, po raz pierwszy ukazała się drukiem w Nowym Jorku w 1972 roku. Lidia Czukowska (1907-1996), córka pisarza Kornieja Czukowskiego, redaktor w wydawnictwie książek dla dzieci, przyjaciółka Anny Achmatowej. Jej najważniejszą książką są trzytomowe Zapiski ob Annie Achmatowoj. Sprzeciw wobec komunistycznego systemu, który zabrał jej drugiego męża, skazał ją na pisanie „do szuflady”. Jej książki ukazywały się w Paryżu i Nowym Jorku. W latach 60. i 70. otwarcie występowała przeciw nagonkom na pisarzy, rozsyłała do prasy i instytucji kulturalnych listy protestacyjne w obronie Brodskiego, Pasternaka, Sołżenicyna, Siniawskiego, Daniela. Żaden z jej listów nie ukazał się w kraju, zostały jednak upublicznione na Zachodzie. W 1974 roku Czukowską usunięto ze Związku Pisarzy Radzieckich, zaś jej nazwisko i twórczość obłożono cenzorskim zakazem. Dopiero w 80. rocznicę urodzin Czukowskiej rozpoczęto publikację jej utworów.
ISBN 978-83-06-03247-5
|
