Buddyzm od wielu lat cieszy się dużym zainteresowaniem, jednak wciąż niewiele jest książek o tej religii dla szerokiego grona czytelników. Autor niniejszego opracowania, profesor filozofii zajmujący się naukowo zagadnieniami fizyki współczesnej, od 25 lat praktykuje buddyzm – najpierw japoński zen, potem sangę tybetańską. W swojej książce przedstawia najważniejsze pojęcia i tezy filozofii buddyjskiej oraz buddyjski obraz świata i człowieka. Poznamy dzięki niej nie tylko historię buddyzmu, dzieje soborów i rozwój doktryny, ale również podstawowe założenia etyki, teorię pustki, prawo karmy i kosmologię. Autor przekonuje, że nauki buddyzmu są ważne także dla ludzi nowoczesnych, wychowanych w sposób racjonalny i zgodny z nauką, a wskazana przez Buddę droga ma wymiar uniwersalny.

SPIS RZECZY

Wstęp

I. Budda i jego czasy
Sobory i kanon palijski
II.  Historia: hinajana – mahajana – wadżrajana
III. Cztery Szlachetne Prawdy
IV.  Sześć światów samsary
V. Koncepcja pustki
VI. Emocje
VII. Etyka – od zwyczajnego życia do stanu bodhisattwy
VIII. Kosmologia
IX. Człowiek
Słowniczek najważniejszych terminów
Bibliografia

FRAGMENT

III. CZTERY SZLACHETNE PRAWDY

Po osiągnięciu oświecenia Budda Siakjamuni na prośbę bogów pozostał w swoim ziemskim ciele, aby nauczać ludzi i inne istoty, jak podążać drogą do wyzwolenia, którą przebył do końca. Pragnął, aby inni także uwolnili się od cierpień tego świata, i wiedział, jak można im pomóc. W tym celu przez 45 lat wędrował po północnych Indiach w dolinie Gangesu i nauczał wszystkich, którzy chcieli go słuchać. Pierwsze kazanie wygłosił w Jelenim Parku w Sarnath do pięciu towarzyszy swoich sześcioletnich praktyk ascetycznych. Mowę tę nazywa się pierwszym obrotem koła Dharmy. Zawiera ona esencję całego nauczania Buddy, dlatego jest często prezentowana i komentowana przez buddyskich nauczycieli. Chcąc wyjaśnić osobom postronnym w zwięzły i zrozumiały sposób, o co w ich religii chodzi, powtarzają to, co powiedział Budda. Można bez wielkiej przesady stwierdzić, że je go dalsze nauki są rozwinięciem i uszczegółowieniem treści pierwszego kazania. Ponieważ składa się ono z czterech punktów, naukę tę przedstawia się zwykle, jako Cztery Szlachetne Prawdy. Zgodnie ze starożytnymi tekstami, prawdy te były sformułowane w sposób następujący (D. Keown, s. 61-70):

1. Prawda o Cierpieniu (Dukkha)
A to jest, o wy, mnisi, szlachetna prawda o cierpieniu: cierpieniem są narodziny, cierpieniem jest starość, cierpieniem jest choroba, cierpieniem jest śmierć, cierpieniem jest ból, smutek, żal, opłakiwanie oraz rozpacz, cierpieniem jest obcowanie z tym, kogo nie miłujemy, cierpieniem jest rozłąka z tym, kogo miłujemy, cierpieniem jest niespełnienie życzeń: słowem, cierpieniem jest pięć kategorii elementów zasilających żądzę bytowania.

2. Prawda o Powstawaniu Cierpienia (Samudaya)
A to jest, o wy, mnisi, szlachetna prawda o powstaniu cierpienia: źródłem cierpienia jest pragnienie, które stwarza nowe wcielenia, któremu towarzyszy rozkosz i namiętność, które zaspokojone bywa to tu, to tam – pragnienie uciech, pragnie nieistnienia i pragnienie nieistnienia.

3. Prawda o Zniszczeniu Cierpienia (Nirodha)
A to jest, o wy, mnisi, szlachetna prawda o zniszczeniu cierpienia: zniszczenie tego pragnienia przez zupełne zniszczenie pożądania, zaniechanie, wyzbycie się i uwolnienie, i niedawanie dostępu.

4. Prawda o Drodze Prowadzącej do Zniszczenia Cierpienia (Magga)
A to jest, o wy, mnisi, szlachetna prawda o drodze prowadzącej do zniszczenia cierpienia: jest nią szlachetna, z ośmiu części złożona Ścieżka: słuszny pogląd, słuszne postanowienie, słuszne słowo, słuszny czyn, słuszny żywot, słuszne dążenie, słuszne skupienie, słuszna medytacja.